Argumentacja ab absurdo w jurysprudencji rzymskiej

 

Projekt własny Tomasza Giaro realizowany z grantu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (decyzja Nr 1955/B/H03/2008/34) analizuje specyfikę racjonalności prawniczej w porównaniu z racjonalnością naukową.

Dogmatyka prawa odrzuca z reguły opinie skrajne na rzecz rozwiązań kompromisowych. Służy do tego deductio (reductio) ad absurdum lub, ogólniej, argumentum ab absurdo (per absurdum) jako wariant tzw. argumentacji skutkowej, która eliminuje rozwiązania przepisane prawem ze względu na ich niepożądane konsekwencje praktyczne. Ze uwagi na ów moment nieposłuszeństwa ustawie ideologia pozytywistyczna uznawała powołanie się na absurd za dopuszczalne jedynie wyjątkowo, logicznie cyrkularne i zapewniające wyniki co najwyżej prawdopodobne.
Mimo że prawnicy rzymscy używali wyrażenia absurdum est jako syntetycznego wyrażenia bilansującego, nie posługując się przy tym żadną klasyfikacją sytuacji absurdalnych, projekt odróżnia argumentację ab absurdo natury (1) ontologicznej, (2) logicznej, (3) prakseologicznej i (4) aksjologicznej. Zakłada się przy tym w trybie wstępnej hipotezy, iż argumentacje ontologiczno-logiczne pełnią przede wszystkim funkcję konserwatywną, podczas gdy argumentacje prakseologiczno-aksjologiczne – rolę innowacyjną. Pod kątem upływu czasu wyróżnia się absurdy przejściowe (historyczne) i trwałe (strukturalne), które w systemie prawnym odwzorowującym określony typ społeczeństwa, jak na przykład społeczeństwo niewolniczo-klientelarne, pozostają nieusuwalne.
Mimo że projekt ma zasadniczo charakter historyczno-teoretyczny, może on również odegrać pewną rolę praktyczną, pomagając każdemu prawnikowi w uświadomieniu sobie strukturalnej paradoksalności systemu prawa. Prowizoryczny spis zagadnień: I. Rozumowania skutkowe; skutki niepożądane i absurdalne – II. Struktura argumentacji ab absurdo – III. Typologia sytuacji absurdalnych – IV. Funkcja dogmatyzująca (konserwatywna) argumentacji ab absurdo – V. Argumenty ab absurdo, które z biegiem czasu stały się zbyteczne – VI. Funkcja innowacyjna (antydogmatyczna) argumentacji ab absurdo – VII. Środki zaradcze przeciw absurdowi prawnemu i siła jego inercji. Czas trwania projektu: 24 miesiące, poczynając od kwietnia 2008.

Dodano: 26.04.2008 11:34:08 has Ostatnio aktualizowany: 26.04.2008 11:34:51